Ugoda z dłużnikiem w toku egzekucji z nieruchomości wydaje się rozwiązaniem korzystnym dla wszystkich. Wierzyciel dostaje pieniądze, a dłużnik zachowuje mieszkanie. Okazuje się jednak, że nawet w takiej sytuacji sąd może polecić komornikowi umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu rzekomej bezczynności wierzyciela. W artykule wyjaśniam, dlaczego taka praktyka nie ma uzasadnienia i jak napisać wniosek o zawieszenie, żeby zminimalizować to ryzyko.

Co znajdziesz w tym artykule:
- skąd bierze się sześciomiesięczny termin z art. 824 § 1 pkt 4 k.p.c.,
- jak wygląda typowa ugoda ratalna zawierana w toku egzekucji z nieruchomości,
- przykład z praktyki, w którym sąd polecił umorzyć egzekucję mimo realizowanej ugody,
- co napisać we wniosku o zawieszenie egzekucji, żeby nie narazić się na umorzenie.
Sześć miesięcy bezczynności wierzyciela – umorzenie egzekucji z art. 824 § 1 pkt 4 k.p.c.
Postępowanie egzekucyjne umarza się z urzędu, jeżeli wierzyciel w ciągu sześciu miesięcy nie dokonał czynności potrzebnej do dalszego prowadzenia postępowania lub nie zażądał podjęcia zawieszonego postępowania (art. 824 § 1 pkt 4 k.p.c.). Przy zawieszonym postępowaniu termin ten biegnie od dnia ustania przyczyny zawieszenia (art. 824 § 11 k.p.c.).
W praktyce przyjmujemy więc sześć miesięcy jako okres bezpieczny. Po jego upływie umorzeniu może ulec egzekucja z danego składnika majątku, a czasem całe postępowanie egzekucyjne.
Ugoda ratalna w toku egzekucji z nieruchomości
Typowa sytuacja wygląda tak: prowadzimy egzekucję z nieruchomości, a dłużnik chce się porozumieć. Proponuje na przykład spłatę w ratach przez 10 miesięcy. Podpisujemy ugodę, a egzekucję zawieszamy na wniosek wierzyciela.
Istotne jest to, że dłużnik wpłaca raty za pośrednictwem komornika. Komornik wie więc o wszystkim i nie ma nic przeciwko temu, bo cel egzekucji jest osiągany. Wierzyciel otrzymuje należność, a dłużnik nie traci najważniejszego składnika majątku, czyli nieruchomości.
Ponieważ spłata trwa dłużej niż sześć miesięcy, w jej trakcie składamy wniosek o podjęcie postępowania, a potem – jeżeli dłużnik nadal płaci – kolejny wniosek o zawieszenie.
Przykład z praktyki: sąd poleca umorzyć egzekucję
Wydawałoby się, że wszystko jest w porządku. Zdarza się jednak, że nadgorliwy sąd, kontrolując akta w ramach nadzoru nad egzekucją (art. 759 § 2 k.p.c.), uznaje, że termin sześciu miesięcy i tak został przekroczony.
Tak było w jednej z prowadzonych przez nas spraw:
- 21 lipca 2025 r. – zawieszenie egzekucji z nieruchomości na wniosek wierzyciela,
- 14 stycznia 2026 r. – wniosek o podjęcie postępowania, przed upływem sześciu miesięcy,
- 24 lutego 2026 r. – ponowne zawieszenie na wniosek wierzyciela,
- czerwiec 2026 r. – sąd poleca komornikowi umorzyć egzekucję z nieruchomości na podstawie art. 824 § 1 pkt 4 k.p.c.
W ocenie sądu wniosek o podjęcie nie był czynnością potrzebną do dalszego prowadzenia postępowania, skoro „praktycznie zaraz po nim” złożono ponowny wniosek o zawieszenie, a wierzyciel nie wskazał żadnych czynności do przeprowadzenia. Sąd uznał taki wniosek za próbę ominięcia art. 824 § 1 pkt 4 k.p.c. i podtrzymał polecenie. Komornik umorzył egzekucję z nieruchomości.
Zanonimizowane dokumenty ze sprawy: postanowienie sądu i pismo podtrzymujące polecenie (PDF) oraz pismo komornika do sądu (PDF).
Nie składaliśmy środka zaskarżenia. W tym przypadku łatwiej i szybciej było po prostu przyłączyć się do egzekucji z nieruchomości.
Dlaczego takie umorzenie postępowania egzekucyjnego nie ma uzasadnienia
W mojej ocenie takie stanowisko trudno obronić. Przepis wprost wymienia żądanie podjęcia zawieszonego postępowania jako czynność, która chroni przed umorzeniem. Wierzyciel, który przed upływem sześciu miesięcy żąda podjęcia, robi dokładnie to, czego wymaga art. 824 § 1 pkt 4 k.p.c. Do tego z kart rozliczeniowych wynika, że cel egzekucji jest osiągany – dłużnik spłaca dług.
Najlepiej pokazuje to postawa samego komornika, który w pierwszej kolejności dba o prawidłowość egzekucji. Komornik nie wykonał polecenia od razu, tylko zwrócił się do sądu o uzasadnienie lub zmianę postanowienia, wyliczając krok po kroku wnioski wierzyciela i wskazując, że przesłanki umorzenia nie zachodzą. Skoro organ, który prowadzi egzekucję i zna akta najlepiej, nie widział w działaniach wierzyciela niczego niewłaściwego, trudno o lepszy dowód nadgorliwości sądu.
Postępowanie sądu budzi zastrzeżenia także z szerszej perspektywy. Strony same się porozumiewają i załatwiają sprawę polubownie, dzięki czemu nie trzeba angażować organów państwa, które i tak nie nadążają z powodu natłoku spraw. Tymczasem sąd, polecając umorzenie egzekucji, de facto zabrania takiego rozwiązania – choć powinien je raczej wspierać.
Mogę zrozumieć ingerencję sądu tylko wtedy, gdyby wierzyciel szykanował dłużnika: wszczynał postępowanie tylko po to, żeby je zawiesić, a potem znowu podejmował i zawieszał, nie dążąc do zaspokojenia. Na taką sytuację kodeks ma zresztą osobne narzędzie – organ egzekucyjny nie zawiesza postępowania, jeżeli wniosek wierzyciela zmierza jedynie do przedłużenia postępowania (art. 820 § 1 k.p.c.). Przy realizowanej ugodzie jest odwrotnie: dłużnik płaci, a komornik to potwierdza.
A stawka nie jest mała – umorzenie z powodu bezczynności wierzyciela znosi skutek przerwania biegu przedawnienia, jaki wywołał wniosek egzekucyjny, i rodzi opłatę egzekucyjną.
Jak napisać wniosek o zawieszenie egzekucji, żeby uniknąć umorzenia
Na tego rodzaju praktykę trzeba uważać. Wskazówka na przyszłość: ilekroć zawieramy z dłużnikiem porozumienie w toku egzekucji, nie tylko uzgadniamy wszystko z komornikiem (co robimy zawsze), ale też uzasadniamy wniosek o zawieszenie. Piszemy w nim, że:
- dłużnik zawarł z wierzycielem porozumienie,
- w ramach porozumienia dłużnik spłaca dług w określony sposób (raty, kwoty, terminy) za pośrednictwem komornika,
- cel egzekucji jest osiągany.
Te same okoliczności warto powtórzyć we wniosku o podjęcie i w kolejnym wniosku o zawieszenie. Dzięki temu sąd, który w ramach nadzoru weźmie akta do ręki, od razu zapozna się z argumentami przeciwko umorzeniu.
Podsumowanie
Ugoda ratalna zawarta w toku egzekucji z nieruchomości i realizowana przez komornika nie powinna prowadzić do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sądy w ramach nadzoru potrafią jednak ocenić kolejne wnioski o podjęcie i zawieszenie jako obchodzenie art. 824 § 1 pkt 4 k.p.c. Dlatego każdy wniosek o zawieszenie warto uzasadnić: wskazać porozumienie z dłużnikiem, sposób spłaty i to, że cel egzekucji jest osiągany.
O tym, jak bezpiecznie zawrzeć ugodę w toku egzekucji, pisałem w artykułach Ugoda w toku egzekucji z nieruchomości – podstawowe zasady i korzyści oraz Ugoda w toku egzekucji z nieruchomości. Jak bezpiecznie zamienić licytację na gotówkę?. W kontekście nadzoru sądu nad egzekucją warto również zapoznać się z wpisem Bierność sądu w postępowaniu egzekucyjnym – jak sobie z nią radzić.
Grzegorz Tworzewski
Adwokat



